GreenInCities

Το GreenInCities είναι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα στο πλαίσιο του Horizon Europe, με στόχο την υλοποίηση παρεμβάσεων ανάπλασης και αναζωογόνησης του πρασίνου (renaturalization) σε 11 ευρωπαϊκές πόλεις, ώστε όλες οι μορφές ζωής να συνυπάρχουν και να ευημερούν. Αναγνωρίζοντας την αλληλένδετη σχέση ανθρώπων, χλωρίδας και πανίδας, το πρόγραμμα επιδιώκει να αναπτύξει φροντιστικές και καινοτόμες λύσεις για την ευημερία ολόκληρου του αστικού οικοσυστήματος.

Μέσα από μια μεθοδολογία συν-δημιουργίας που διατρέχει όλες τις φάσεις του έργου, το GreenInCities συνεργάζεται με τις τοπικές κοινότητες και τους τεχνικούς φορείς για τον συν-σχεδιασμό συμπεριληπτικών, κλιματικά ανθεκτικών και πολυλειτουργικών χώρων πρασίνου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ομάδες που συχνά αποκλείονται από τον αστικό σχεδιασμό ή επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, όπως παιδιά, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, γυναίκες και άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Οι 11 συμμετέχουσες πόλεις είναι οι 5 «Leader Cities»: Αθήνα (Ελλάδα), Βαρκελώνη (Ισπανία), Ελσίνκι (Φινλανδία), Πράτο (Ιταλία), Νόβα Γκορίτσα (Σλοβενία), και οι 6 «Follower Cities»: Μπίρστονας (Λιθουανία), Κορκ (Ιρλανδία), Χερσόνησος (Ελλάδα), Matosinhos (Πορτογαλία), Πετς (Ουγγαρία) και Ρέικιαβικ (Ισλανδία).

Στο πλαίσιο της μεθοδολογίας του GreenInCities πραγματοποιούνται σε όλες τις πόλεις:

• Δραστηριότητες συν-ανάλυσης της χρήσης των δημόσιων χώρων, της χλωρίδας και της πανίδας, του περιβάλλοντος και της ανθεκτικότητας.
• Συν-σχεδιασμός λύσεων βασισμένων στη φύση (Nature-based Solutions) που απαντούν στις ανάγκες των διαφορετικών τοπικών κοινοτήτων.
• Έρευνα σχετικά με τον έμφυλο αντίκτυπο της περιβαλλοντικής κρίσης και ζητήματα περιβαλλοντικής ηθικής.
• Παρεμβάσεις ανάπλασης και επαναφυσικοποίησης για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας ζωής.
• Δραστηριότητες συν-αξιολόγησης πριν και μετά τις παρεμβάσεις για τη μέτρηση κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου.

Η συμβολή της URBANA

Στο πλαίσιο αυτής της ευρύτερης προσέγγισης, η URBANA συμβάλλει στο GreenInCities μέσα από τρεις αλληλένδετους άξονες: την ηθική, τη συμπερίληψη και τον ευαίσθητο ως προς το φύλο αστικό σχεδιασμό.

Ως υπεύθυνη για την εποπτεία θεμάτων ηθικής, η ομάδα υποστηρίζει την κοινή κατανόηση και ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών κοινωνικών αξιών στις δραστηριότητες του έργου, μέσα από την ανάπτυξη του Εγχειριδίου Ηθικής και Αξιών του GreenInCities (D1.7 Values and Ethics Handbook).

Παράλληλα, η URBANA ανέπτυξε το Πλάνο Συμπερίληψης (D7.4 Inclusion Plan), παρέχοντας εργαλεία και μεθοδολογίες για την υποστήριξη της συμπερίληψης και της έμφυλης οπτικής στις διαδικασίες συν-δημιουργίας του έργου. Μέσα από δράσεις ενδυνάμωσης δεξιοτήτων και ανταλλαγής γνώσης με τις πόλεις και τις/ους εταίρους του έργου, υποστηρίζει την ενσωμάτωση συμπεριληπτικών και έμφυλα ευαίσθητων προσεγγίσεων στον αστικό σχεδιασμό και στις στρατηγικές επαναπρασίνισης.

Οι παρεμβάσεις στην Αθήνα αποτελούν παράδειγμα του πώς αυτές οι προσεγγίσεις μπορούν να μεταφραστούν σε πρακτική εφαρμογή.

Το Πάρκο Προφήτη Ηλία στη Ριζούπολη

Στην Αθήνα, η URBANA ήταν υπεύθυνη  της διαδικασίας συν-δημιουργίας για την πιλοτική παρέμβαση στο Πάρκο Προφήτη Ηλία στη Ριζούπολη. Μέσα από εργαστήρια με κατοίκους, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τοπικούς συλλόγους, μαθήτριες και μαθητές γειτονικών σχολείων, γονείς και κηδεμόνες και εκπροσώπους του δήμου, οι συμμετέχουσες και οι συμμετέχοντες διαμόρφωσαν ένα κοινό όραμα για το μέλλον του πάρκου.

Η διαδικασία ανέδειξε την ανάγκη μετατροπής του πάρκου από χώρο διέλευσης σε έναν ζωντανό, ασφαλή και προσβάσιμο χώρο για όλες και όλους: έναν χώρο κοινωνικοποίησης για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, παιχνιδιού για παιδιά διαφορετικών ηλικιών και ξεκούρασης για γονείς και φροντίστριες/ές, που παράλληλα ενισχύει την τοπική βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των αδέσποτων γατών του πάρκου.

Η URBANA συνέθεσε και συν-ιεράρχησε τις προτάσεις σε συνεργασία με την κοινότητα, αξιοποιώντας τα εργαλεία λήψης αποφάσεων του GreenInCities. Το αποτέλεσμα ήταν η πρώτη εκδοχή του Σχεδίου Παρέμβασης, με στόχο ένα πιο πράσινο, ζωντανό και φιλόξενο πάρκο που ενισχύει τη βιοποικιλότητα και την καθημερινή χρήση από την τοπική κοινότητα.

Τα πάρκα ανήκουν και στα κορίτσια!

Η διαδικασία συν-δημιουργίας ανέδειξε ένα ευρύτερο ερώτημα: ποια άτομα αισθάνονται άνετα στον δημόσιο χώρο και νιώθουν ότι αυτός ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις εμπειρίες τους; Στο πλαίσιο των δράσεων του GreenInCities στο Πάρκο Προφήτη Ηλία, η URBANA διοργάνωσε μια σειρά συμμετοχικών εργαστηρίων με μαθήτριες του γειτονικού 3ου ΓΕΛ Γαλατσίου, εστιάζοντας σε μια ομάδα που συχνά παραβλέπεται στον σχεδιασμό και τη χρήση των αστικών πάρκων. Στόχος ήταν ο συν-σχεδιασμός και η συν-κατασκευή μιας προσωρινής παρέμβασης που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις εμπειρίες τους. 

Μέσα από δημιουργικά και βιωματικά εργαστήρια, οι συμμετέχουσες μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους από τον δημόσιο χώρο, εξερεύνησαν και χαρτογράφησαν το πάρκο μέσω φωτογραφίας, αποτύπωσης υφών και διαισθητικών χαρτών και μετέτρεψαν τις ιδέες τους σε σκίτσα, μακέτες και κολάζ. Στη συνέχεια, μέσα από εργαστήρια συν-κατασκευής με ξυλουργικές εργασίες, δημιουργία μαξιλαριών, κατασκευή στεγάστρων και βαψίματα, οι ιδέες αυτές πήραν μορφή. Αποτέλεσμα της διαδικασίας ήταν η δημιουργία ενός πολυχρηστικού τρόλεϊ και καθιστικών για το πάρκο.

Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με μια γιορτή στο πάρκο, όπου οι νέες κατασκευές ενεργοποίησαν τον χώρο μέσα από δημιουργικές δράσεις με τη συμμετοχή των μαθητριών και της τοπικής κοινότητας.

Ένα σύντομο τεύχος με φωτογραφίες, προβληματισμούς και βασικά συμπεράσματα της διαδικασίας θα είναι σύντομα διαθέσιμο. Μείνετε συντονισμένες/οι!

Στρατηγικές σχεδιασμού με επίκεντρο τη φροντίδα

Στο πνεύμα του GreenInCities και της αναγνώρισης της αλληλένδετης σχέσης ανθρώπων, χλωρίδας και πανίδας, η URBANA διερευνά πώς ο σχεδιασμός αστικών χώρων πρασίνου μπορεί να ανταποκριθεί ταυτόχρονα στις ανάγκες των γυναικών και θηλυκοτήτων και στην ευημερία των μη ανθρώπινων μορφών ζωής.

Η έρευνα συνδέει δύο πεδία που μέχρι σήμερα έχουν μελετηθεί κυρίως ξεχωριστά: τον ευαίσθητο ως προς το φύλο σχεδιασμό των αστικών χώρων πρασίνου και τον σχεδιασμό με επίκεντρο την ευημερία των μη ανθρώπινων όντων. Μέσα από βιβλιογραφική έρευνα, η URBANA εξετάζει πού οι ανάγκες των δύο αυτών ομάδων μπορεί να διεκδικούν τον ίδιο χώρο και πώς ο σχεδιασμός μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των συγκρούσεων.

Η διερεύνηση επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικές θεματικές: οπτική επαφή, φωτισμός, ήχος και συντήρηση. Για καθεμία εξετάζονται πιθανές στρατηγικές σχεδιασμού που μπορούν να ενισχύσουν την ασφάλεια και την ευημερία των θηλυκοτήτων, ενώ παράλληλα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της χλωρίδας, της πανίδας και άλλων μη ανθρώπινων μορφών ζωής.

Τα ευρήματα της έρευνας εμπλουτίζονται μέσα από ανταλλαγές με τις πόλεις του έργου και συγκεντρώνονται σε έκθεση που παρουσιάζει υφιστάμενες πρακτικές, αναδυόμενες προκλήσεις και σχεδιαστικές προσεγγίσεις για πιο συμπεριληπτικούς και οικολογικά ευαίσθητους αστικούς χώρους πρασίνου. Η έρευνα συνεχίζεται και σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερα για τα ευρήματά της!

Ακολουθήστε το GreenInCities

Για περισσότερες πληροφορίες και τα τελευταία νέα του GreenInCities, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του προγράμματος και ακολουθήστε το στο Instagram, στο LinkedIn και στο Bluesky.