ELABORATOR
Πώς σχεδιάζουμε μία πραγματικά βιώσιμη αστική κινητικότητα, με γνώμονα τη συμπερίληψη, την ασφάλεια και την προσβασιμότητα στο πλαίσιο της μετάβασης προς κλιματικά ουδέτερες πόλεις;
Κινούμαστε όλες, όλοι και όλα με τους ίδιους τρόπους και τα ίδια μέσα;
Ποιες είναι οι ανάγκες των ανθρώπων και πώς αυτές μπορούν να συμβαδίσουν με τις πράσινες πολιτικές για τη μείωση των ρύπων στις πόλεις;
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ELABORATOR, θέτοντας νέους ορίζοντες για τους τρόπους που κινούμαστε στις πόλεις, τοποθετεί στο επίκεντρο του αστικού σχεδιασμού τον ανασχεδιασμό της αστικής κινητικότητας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των ατόμων που βιώνουν συστημικές ευαλωτότητες κατά τις καθημερινές τους μετακινήσεις στη πόλη. Η κινητικότητα των ανθρώπων διαφέρει, καθότι καθορίζεται από διαφορετικούς παράγοντες όπως το φύλο, την οικονομική κατάσταση, την πολιτειότητα, τις εργασίες φροντίδας που επιτελούν στον δημόσιο χώρο, την ηλικία, την κατάσταση της υγείας τους.
Ένας αποτελεσματικός σχεδιασμός της κινητικότητας στην πόλη σημαίνει ότι εξυπηρετεί τις ανάγκες και τις επιθυμίες όλων όσων ζουν, εργάζονται ή κινούνται μέσα σε αυτή.
Οι παρεμβάσεις θα υλοποιηθούν σε 6 Lighthouse και 6 Follower πόλεις σε όλη την Ευρώπη, με τρεις βασικούς στόχους:
i) τη συλλογή, αξιολόγηση και ανάλυση των αναγκών και απαιτήσεων των χρηστ(ρι)ών σε σχέση με την ασφαλή, συμπεριληπτική κινητικότητα και τις κλιματικά ουδέτερες πόλεις,
ii) τη συλλογή και ανταλλαγή σύνθετων τεχνικών δεδομένων, που προκύπτουν από εξειδικευμένα εργαλεία, καθώς και απόψεις χρηστριών/ών και εμπλεκόμενων φορέων, με στόχο την ενίσχυση της τεκνοθέτησης καινοτόμων λύσεων και
iii) την ανάπτυξη αναλυτικών κατευθυντήριων γραμμών, πολιτικών, οδικού χάρτη για το μέλλον, καθώς και την ενίσχυση των ικανοτήτων παρόχων υπηρεσιών και αστικών σχεδιαστών, για τη βέλτιστη ενσωμάτωση τέτοιων παρεμβάσεων συμπεριληπτικής και ασφαλούς κινητικότητας στα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ).
Οι Lighthouse πόλεις είναι οι εξής: Μιλάνο (Ιταλία), Κοπεγχάγη (Δανία), Ελσίνκι (Φινλανδία), Issy-les-Moulineaux (Γαλλία), Σαραγόσα (Ισπανία) και Τρίκαλα (Ελλάδα).
Οι Follower πόλεις είναι οι εξής: Λουντ (Σουηδία), Λίμπερετς (Τσεχία), Velenje (Σλοβενία), Σπλιτ (Κροατία), Κρούσεβατς (Σερβία) και Ιωάννινα (Ελλάδα).
Η URBANA έχει ολοκληρώσει τη συγγραφή του Πλάνου Συμπερίληψης (D2.1 Inclusion Plan), το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεων σε όλες τις πόλεις του προγράμματος (Lighthouses και Followers). Παράλληλα, υλοποίησε εργαστήρια με τους Δήμους του προγράμματος σε συνεργασία με το Linköping University (Σουηδία), εισάγοντας την έμφυλη οπτική στην καθημερινή κινητικότητα και υποστηρίζοντας τον σχεδιασμό πιο συμπεριληπτικών, ασφαλών και βιώσιμων οικονομικά και περιβαλλοντικά συστημάτων κινητικότητας. Επιπλέον, υποστηρίζει τη διαδικασία συν-σχεδιασμού συμμετοχικών και συμπεριληπτικών παρεμβάσεων στην πόλη των Τρικάλων.

Βασικά ευρήματα της έρευνας για την κινητικότητα των γυναικών στα Τρίκαλα:
Σε συνεργασία με την e-Trikala Α.Ε. (Δήμος Τρικκαίων), η URBANA διεξήγαγε έρευνα μέσω ερωτηματολογίου, με στόχο την κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στις μετακινήσεις τους, τόσο εντός της πόλης όσο και από και προς τα γειτονικά χωριά.
Η έρευνα ανέδειξε σημαντικά εμπόδια που επηρεάζουν την αστική κινητικότητα των γυναικών:
- Το 48% των μετακινήσεων σχετίζεται με φροντίδα
- Το 88% των γυναικών που παρέχουν φροντίδα δε χρησιμοποιούν δημόσιες συγκοινωνίες
- Το 61% τροποποιεί τις διαδρομές του λόγω αισθήματος ανασφάλειας
- Το 82% των γυναικών που ζουν σε χωριά δε χρησιμοποιεί ποδήλατο
Διαβάστε τα βασικά ευρήματα της έρευνας.

Ευρήματα από τα συμμετοχικά εργαστήρια
Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, η URBANA και η e-Trikala A.E. συνδιοργάνωσαν πρόσφατα 4 συμμετοχικά εργαστήρια με γυναίκες από τα Τρίκαλα, τα χωριά και τις περιαστικές περιοχές. Μέσα από διερευνητικούς περιπάτους, ποδηλατικές διαδρομές και συλλογικές ασκήσεις χαρτογράφησης, οι συμμετέχουσες μοιράστηκαν τις βιωμένες εμπειρίες τους και οραματίστηκαν ένα πιο ασφαλές και συμπεριληπτικό μέλλον αστικής κινητικότητας.
Τα εργαστήρια ολοκληρώθηκαν με μια ανοιχτή παρουσίαση και συζήτηση με τη συμμετοχή τοπικών φορέων και φορέων του δήμου, όπου οι οπτικές και οι εμπειρίες των συμμετεχουσών συνέβαλαν στη διαμόρφωση συζητήσεων γύρω από προτεραιότητες για πιο συμπεριληπτικές στρατηγικές κινητικότητας.
Οι δράσεις αυτές ανέδειξαν τη σημασία του σχεδιασμού της αστικής κινητικότητας με βάση τις βιωμένες εμπειρίες των γυναικών, διασφαλίζοντας ότι οι πόλεις δεν είναι μόνο βιώσιμες και κλιματικά ουδέτερες, αλλά και φροντιστικές και συμπεριληπτικές.

Διαμορφώνοντας τον Οδηγό έμφυλης κινητικότητας: Από τα δεδομένα στις στρατηγικές σχεδιασμού
Στην παρούσα φάση, ολοκληρώνουμε τον “Οδηγό για μια συμπεριληπτική και έμφυλη κινητικότητα”, ο οποίος μεταφράζει τα ευρήματα του Πλάνου Συμπερίληψης του ELABORATOR και της συμμετοχικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε με γυναίκες στα Τρίκαλα σε στρατηγικές προτάσεις για την κινητικότητα. Παρότι βασίζεται στην περίπτωση των Τρικάλων, ο Οδηγός συνδέει τα ποιοτικά δεδομένα και τις βιωμένες εμπειρίες των γυναικών με συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και παρεμβάσεις στις υποδομές κινητικότητας. Παράλληλα, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για άλλες μεσαίου μεγέθους πόλεις και φορείς κινητικότητας που επιδιώκουν να ενσωματώσουν έμφυλες και συμπεριληπτικές αρχές στις διαδικασίες σχεδιασμού τους.
Ανταλλάσσοντας γνώση σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Μέσα από το έργο, η URBANA συμβάλλει στον ευρωπαϊκό διάλογο για τη συμπεριληπτική και βιώσιμη κινητικότητα, παρουσιάζοντας την πρόοδο και τα αποτελέσματα του έργου, μαζί με τις/τους υπόλοιπες/ους συνεργάτιδες/ες, σε συνέδρια και διεθνείς διοργανώσεις σε όλη την Ευρώπη, όπως το ITS European Congress, το Transport Research Arena (TRA) και το Conference on Sustainable Mobility (CSuM), ενώ παράλληλα συμβάλλει με επιστημονικές δημοσιεύσεις (conference papers) που αναδεικνύουν τα αποτελέσματα του έργου. Οι δράσεις αυτές αποτελούν ευκαιρία για την ανταλλαγή γνώσης με ερευνήτριες/ές, δήμους και επαγγελματίες του χώρου, αλλά και για την ανάδειξη του τρόπου με τον οποίο οι προσεγγίσεις, τα εργαλεία και τα συμπεράσματα του έργου μπορούν να υποστηρίξουν πιο συμμετοχικές, συμπεριληπτικές και εφαρμόσιμες πρακτικές κινητικότητας σε διαφορετικά αστικά περιβάλλοντα.
Ακολουθήστε το ELABORATOR
Για περισσότερες πληροφορίες και τα τελευταία νέα του ELABORATOR, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του προγράμματος και ακολουθήστε το στο X και στο LinkedIn.
Περίοδος υλοποίησης: Ιούνιος 2023 - Δεκέμβριος 2026
Ευρωπαϊκό πρόγραμμα (EU funded project under the EU Cities Mission - GA ID: 101103772) "Ορίζων Ευρώπη" της ΕΕ, στο πλαίσιο της πρόσκλησης: HORIZON-MISS-2022-CIT-01 (Δράσεις έρευνας και καινοτομίας για την υποστήριξη της υλοποίησης της αποστολής για το κλίμα) ουδέτερες και έξυπνες πόλεις.
Το ELABORATOR εντάσσεται στην Πρωτοβουλία CIVITAS και συμβάλλει στους στόχους της Αποστολής της ΕΕ: Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις.





















